From Euphemisms to Vulgarisms: Translating King Lear’s Misogynistic Monologue (Act IV, Scene 6) into Polish

Grzegorz Antoni Cebrat

Abstrakt


The paper investigates the issue how Polish translators of William Shakespeare’s King Lear dealt with rendering Lear’s monologue (Act IV, Scene 6, ll. 107-132), being a misogynistic tirade of the mad king against adultery, sexuality, and women in general. The play was translated into Polish at least fifteen times in the 19th and 20th centuries, beginning with the oldest published rendition by Ignacy Hołowiński (1841) and concluding with the most recent one by Jerzy S. Sito (2001). The paper analyses seven selected fragments taking into consideration lexical and stylistic choices made by the translators of the monologue in order to show how changing attitudes to sexual taboo and Shakespearean obscenities affected the translations in question. The analysis reveals the evolution of translators’ attitudes to those issues (also affected by contemporary Shakespearean research): from euphemistic treatment of the topic in the 19th century, through philological translations of Tarnawski and Chwalewik, to unrestricted modern renditions of Słomczyński and Barańczak, and the extreme case of straightforward obscene translation of Jerzy S. Sito


Słowa kluczowe


Shakespeare, King Lear, Polish translations, obscenity

Pełny tekst:

VIEW FULL TEXT (English)

Bibliografia


Original text source:

Shakespeare, William. The Tragedy of King Lear. In: Crystal, David and Ben Crystal. ShakespearesWords.com https://shakespeareswords.com/Public/Play.aspx?Content=Text&WorkId=11&Act=4&Scene=6

Translations (in the chronological order of publication):

Shakespeare, William (1841) Król Lear. Transl. Ignacy Kefaliński [I. Hołowiński]. Wilno: T. Glücksberg.

Shakespeare, Willjam (1858) Król Lear. Transl. Jan Komierowski, Warszawa: S. Orgelbrand.

[Shakespeare, William] (1860) Król Lir. Tragedya W. Szekspira. Transl. Józef Paszkowski, Warszawa: Biblioteka Warszawska.

Shakespeare, William (1866) Król Lyr. Transl. Stanisław Koźmian. Poznań: Księgarnia Jana Konstantego Żupańskiego.

[Shakespeare, William] (1870) Król Lir. Tragedja Szekspira w 5 aktach. Transl. Adam Pług [Antoni Pietkiewicz]. Lwów: Wydawnictwo Mrówki.

Shakespeare, William (1895) Król Lear. Transl. Leon Ulrich. Warszawa: Gebethner i Wolff.

[Shakespeare, William] (1904) Król Lear. Tragedya w 5 aktach W. Szekspira. Transl. Wojciech Dzieduszycki. Kraków: Drukarnia „Czasu.”

Shakespeare, William (1922) Król Lir. Tragedja w 5 aktach. Transl. Jan Kasprowicz. Warszawa: Instytut Wyd. "Biblioteka Polska."

Szekspir, William (1923) Król Lir. Tragedja w 5 aktach. Transl. Andrzej Tretiak. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza.

Szekspir, William (1951) Otello, Król Lir, Makbet. Transl. Zofia Siwicka. Warszawa: "Książka i Wiedza."

Szekspir, William (1957) Król Lear. Transl. Władysław Tarnawski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Szekspir, William (1964) Król Lear. Transl. Witold Chwalewik. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Shakespeare, William (1979) Wiernie spisane dzieje żywota i śmierci króla Leara i jego trzech córek. Transl. Maciej Słomczyński. Kraków: Wyd. Literackie.

Shakespeare, William (1991) Król Lear. Transl. Stanisław Barańczak. Poznań: Wyd. "W drodze."

Shakespeare, William (2004) Król Lear. Sonety. Transl. Jerzy S. Sito. Warszawa: Polskie Media Amer. Com.

Secondary sources:

Bielska, Anna (2013) “Vulgarisms in Maciej Słomczyński’s translation of Romeo and Juliet.” Język w Komunikacji No 3. Częstochowa: Wydawnictwo Akademii im. Jana Długosza.

Bowdler, Thomas (1843) The family Shakspeare [sic!] in one volume. 8th ed. London: Longmans.

Cetera-Włodarczyk, Anna, & Alicja Kosim (2019a) Polskie przekłady Shakespeare’a w XIX wieku. Część 1. Zasoby, strategie, recepcja. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Cetera-Włodarczyk, Anna, & Alicja Kosim (2019b) Shakespeare in Polish by UW: Repository of Polish Translations of Shakespeare’s Plays in the 19th Century: Resources, Approaches, Reception. http://polskiszekspir.uw.edu.pl/project

Crystal, David, & Crystal, Ben (2002) Shakespeare’s Words. A Glossary and Language Companion. London: Penguin Books.

Helsztyński, Stanisław (1964) “Przekłady Szekspirowskie w Polsce wczoraj i dziś” [In] Stanisław Helsztyński Moje szekspiriana Warszawa: PIW

Hoover, Claudette (1985) “‘The lusty stealth of nature’: Sexuality and antifeminism in King Lear.” Atlantis Vol. 11 No. 1.

Hoover, Claudette (1989) “Women, centaurs, and devils in King Lear.” Women's Studies: An inter-disciplinary journal. Vol. 16, Issue 3-4.

Linde, Samuel B. (1808) Słownik języka polskiego. Tom. I Część II G-L. Warszawa.

Tarnawski, Władysław (1914) O polskich przekładach dramatów Szekspira. Kraków: Akademia Umiejętności (Gebethner i Sp.).

West, Robert H. (1960) “Sex and Pessimism in King Lear.” Shakespeare Quarterly, Vol. 11, No. 1.

Winstanley, Lilian (1922) Macbeth, King Lear & contemporary history. Cambridge: Cambridge University Press.




DOI: http://dx.doi.org/10.7592/Tertium2020.5.1.140.XXX

Refbacks

  • There are currently no refbacks.