O językowych i retorycznych środkach służących tworzeniu opozycji „MY” kontra „ONI” w paskach informacyjnych „Wiadomości”

Paulina Mormol, Klaudia Kuraś-Szczepanek

Abstrakt


Paski informacyjne, stanowiące często swoisty rodzaj komentarza do przedstawianych wydarzeń, stały się na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat nieodłącznym elementem najpopularniejszych serwisów informacyjnych. Jak wynika z badań przeprowadzonych niedawno przez Radę Języka Polskiego, paski informacyjne serwisu „Wiadomości”, będącego sztandarowym programem Telewizji Polskiej, spełniają obecnie głównie 3 funkcje językowe, mianowicie perswazyjną, kreacyjną i ekspresywną, podczas gdy funkcja informacyjna znajduje się na dalszym planie. Niniejszy artykuł stanowi analizę środków retorycznych i językowych, używanych w celu podkreślenia różnic występujących pomiędzy zwolennikami wartości promowanych przez Telewizję Polską, a środowiskami stojącymi w opozycji do wyżej wymienionych ideałów. Materiał badawczy stanowi wybór pasków informacyjnych wyświetlanych w ciągu ostatnich kilku miesięcy w serwisie informacyjnym “Wiadomości”.Materiał badawczy stanowił wybór pasków informacyjnych wyświetlanych w ciągu ostatnich kilku miesięcy w serwisie informacyjnym “Wiadomości”, który został kolejno posegregowany i zanalizowany. Eksploracja korpusu pozwoliła wyróżnić najczęściej stosowane środki językowe i retoryczne spotykane w badanych nagłówkach, pośród których prym wiedzie pozytywne i negatywne wartościowanie. Uzyskane informacje pozwoliły z kolei pokazać, jak język, stanowiący dobro narodowe wszystkich Polaków, jest wykorzystywany do tworzenia i wzmacniania podziałów w społeczeństwie.


Słowa kluczowe


paski informacyjne, TVP, MY kontra ONI

Pełny tekst:

VIEW FULL TEXT

Bibliografia


Barańczak, Stanisław (1975) “Słowo – perswazja – kultura masowa”. Twórczość, 7; 24-41.

Beck, Gloria (2007) Zakazana retoryka. Warszawa: Helion.

Chomik, Dominik, Jacek Wojsław (2018) “Pasków TVP Info życie po życiu. Internetowy dyskurs wokół współczesnych tickerów telewizyjnych”. Rocznik Bibliologiczno-Prasoznawczy, 10, (21); 73-84.

Golińska-Konecko, Magdalena (2018) ““Dobra zmiana” w mediach. Komu wyszła na dobre?”. Media ‒ Kultura ‒ Komunikacja społeczna, 14, (3); 75-83.

Jedliński, Ryszard (2000) Językowy obraz świata wartości w wypowiedziach uczniów kończących szkołę podstawową. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.

Jupowicz-Ginalska, Anna (2015) “Serwisy informacyjne a autopromocja środków przekazu – na przykładzie „Faktów” TVN”. Zeszyty Prasoznawcze, 3, (223); 688–703.

Kaczmarek, Bożydar (2005) Misterne gry w komunikację. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Kamińska-Szmaj, Irena (2004) “Propaganda, perswazja, manipulacja – próba porządkowania pojęć”. [W:] Piotr Krzyżanowski, Paweł Nowak (red.), Manipulacja w języku. Lublin: Wydawnictwo UMCS;13–27.

Kapela, Ewa (2015) “Językowe środki wartościowania w wywiadach z politykami”. [W:] Andrzej Chaciarek, Henryk Fontański, Jolanta Lubocha-Krulig (red.), Jednostki języka w systemie i mowie.Katowice: Wydawnictw Uniwersytetu Śląskiego; 157-167.

Karaśkiewicz, Agata, Michał Lubawy (2012) “Wpływ pasków informacyjnych na zapamiętywanie pozostałych elementów przekazu telewizyjnego”. Studia medioznawcze, 4, (51); 69-79.

Kępka, Izabela (2017) “My naród – czyli kto? Kategoria my – oni w przemówieniach Jarosława Kaczyńskiego z okazji rocznic smoleńskich”. Media, Biznes, Kultura, 1, (2); 119-129.

Kłosińska, Katarzyna, Rafał Zimny, Przemysław Żukiewicz (2018) Sprawozdanie ze stanu ochrony języka polskiego za lata 2016–2017 – Język informacji politycznej:http://www.rjp.pan.pl. Data ostatniego dostępu: 01.09.2019.

Kołodziejczak, Małgorzata, Marta Wrześniewska-Pietrzak (2017) “Przywódca populistyczny i jego językowy obraz w aspekcie retoryki dominacji na podstawie wypowiedzi Pawła Kukiza. Perspektywa politologiczna i lingwistyczna”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 24, (44); 27-50.

Kopeć, Urszula (2012) “O wartościach takich jak „miłość”, „przyjaźń” w nowych i starych lekturach – A. Minkowski „Dolina światła” oraz I. Jurgielewiczowa „Ten obcy””.[W:] Elżbieta Mazur, Danuta Hejda (red.), Problemy integracji i zagadnienia aksjologiczne w edukacji polonistycznej. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego; 41–57.

Kozieł, Andrzej (2001) “Programy informacyjny w TVP w latach 1958-1989”. Studia Medioznawcze, 2, (3); 65-76.

Krzyżanowski, Paweł (2004) “Manipulacja w języku. Manipulacja w tekście”. [W:] Piotr Krzyżanowski, Paweł Nowak (red.), Manipulacja w języku.Lublin: Wydawnictwo UMCS; 277–282.

Nowak, Paweł (2008) “Retoryka a propaganda polityczna”. [W:] Maria Barłowska, Agnieszka Budzyńska-Daca, Piotr Wilczek (red.), Retoryka. Warszawa: Wydawnictw Naukowe PWN; 207-226.

Pisarek, Walery (2002) Nowa retoryka dziennikarska. Kraków: Universitas.

Puzynina, Jadwiga (1992) Język wartości, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sobczak, Barbara (2016) “News telewizyjny jako akt retoryczny”. Acta UniversitatisLodziensis. Folia Litteraria Polonica, 1, (31); 97-112.

Sobkowiak, Barbara (1999) “Public Relations jako forma komunikowania masowego”. [W:] Bogusława Dobek-Ostrowska (red.), Studia z teorii komunikowania masowego. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego; 61–81.

Szymanek, Krzysztof (2005) Sztuka argumentacji. Słownik terminologiczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tokarz, Marek (2006) Argumentacja. Perswazja. Manipulacja. Wykład z teorii komunikacji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictw Psychlogiczne.

Topa-Bryniarska, Dominika (2013) “Wartościujące środki semantyczno-retoryczne w kontekście komunikacji medialnej na przykładzie francuskiego edytorialu”. Tekst i dyskurs ‒ Textunddiskurs, 6; 279-294.

Wojtak, Maria (2004) Gatunki prasowe. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Woszczyńska, Aleksandra (2008) “Językowe środki wywierania wpływu na opinie i kierunki myślenia odbiorcy na przykładzie pracy dziennikarzy radiowych”. Językoznawstwo: współczesne badania, problemy i analizy językoznawcze, 1, (2); 109-122.

Załęska, Maria (2008) “Retoryka a językoznawstwo”. [W:] Maria Barłowska, Agnieszka Budzyńska-Daca, Piotr Wilczek (red.), Retoryka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 172-191.

Zięba, Anna (2009) “Językowe środki perswazji i manipulacji w informacjach prasowych na przykładzie Targów Budownictwa BUDMA 2008”. Język, Komunikacja, Informacja, 4; 109-123.




DOI: http://dx.doi.org/10.7592/Tertium2019.4.2.Mormol

Refbacks

  • There are currently no refbacks.