Półrocznik Językoznawczy Tertium https://journal.tertium.edu.pl/JaK <p>Pismo wydawane przez Krakowskie Towarzystwo Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej „Tertium".</p> <p><strong>UWAGA: WAŻNE </strong>– OBECNIE ARTYKUŁY NALEŻY ZGŁASZAĆ POD ADRESEM: <a href="https://mc04.manuscriptcentral.com/tertium" target="_blank" rel="noopener">https://mc04.manuscriptcentral.com/tertium</a></p> <p>Czasopismo <em>Półrocznik Językoznawczy Tertium</em> zostało powołane do życia w dniu 17 marca 2016 roku na zebraniu ogólnym członków <a href="http://www.tertium.edu.pl/">Krakowskiego Towarzystwa Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej Tertium.</a> Odbyło się ono w Krakowie w trakcie konferencji Język trzeciego tysiąclecia IX zorganizowanej w 20. rocznicę powstania Towarzystwa.</p> <p>Nasze czasopismo proponuje autorom i czytelnikom profil, który odzwierciedla dotychczasową tematykę konferencji i publikacji Tertium. Celem statutowym Tertium była zawsze otwartość na różne podejścia teoretyczne i na perspektywy typowe dla poszczególnych neofilologii. Interesują nas badania nad językiem w komunikacji w perspektywie przede wszystkim synchronicznej oraz szeroko pojęte podejście socjokognitywne, w tym językoznawstwo kognitywne, badania pragmalingwistyczne oraz językoznawstwo antropologiczne. </p> <p>Artykuły grupujemy w sześć sekcji tematycznych: językoznawstwo teoretyczne, odmiany i rejestry języka polskiego, przekładoznawstwo, komunikacja międzykulturowa, językoznawstwo antropologiczne i językoznawstwo stosowane. Przyjmujemy artykuły pisane w języku polskim i angielskim (minimalny rozmiar artykułu to 6000 słów czyli ok. 10 stron). W piśmie publikujemy też komunikaty o badaniach naukowych doktorantów oraz recenzje.</p> <p>Zachęcamy do przesyłania artykułów aktywnych członków Towarzystwa Tertium oraz wszystkie osoby zainteresowane wyżej wymienionymi dziedzinami oraz dziedzinami pokrewnymi.</p> <p>Artykuły, wcześniej niepublikowane, można przesyłać po zarejestrowaniu się na powyższej witrynie i zalogowaniu. Wszystkie artykuły podlegają <a href="https://docs.pkp.sfu.ca/learning-ojs/en/authoring#submitting-an-article">podwójnej, poufnej i anonimowej recenzji</a>.</p> <p>Po zaakceptowaniu artykułu do publikacji należy się zarejestrować na niniejszej witrynie i wprowadzić dane osobowe (w tym biogram) i aktualne metadane artykułu. Publikacja w naszym czasopismie jest bezpłatna. W razie wątpliwości prosimy o kontakt pod adresem mailowym: tertium2016@gmail.com.</p> <p>Teksty do kolejnego numeru prosimy przesyłać nie później niż do <strong>30 wrześnie 2021 r.</strong></p> <p>Propozycje książek do recenzji należy zgłaszać do redaktora działu recenzji (przez nasz ogólny mail kontaktowy).</p> <p>Nasze czasopismo jest obecnie indeksowane w <a href="https://journal.tertium.edu.pl/JaK/indeksowanie">ważnych miedzynarodowych indeksach.</a> Jest również <strong>objęte programem "Wsparcie dla czasopism naukowych" i każdy polski autor otrzymuje za niego <a href="https://punktacja.atmatic.pl/search/journal?search_journal%5Bname%5D=P%C3%B3%C5%82rocznik+J%C4%99zykoznawczy+Tertium&amp;search_journal%5Bissn%5D=&amp;search_journal%5Beissn%5D=&amp;search_journal%5Bpoints_value_start%5D=&amp;search_journal%5Bpoints_value_end%5D=&amp;search_journal%5Bpoints_year_start%5D=&amp;search_journal%5Bpoints_year_end%5D=">20 punktów</a> (pod warunkiem podania swojej afiliacji i numeru ORCID).</strong></p> <p>Publikacja czasopisma jest także wspierana przez dwie estońskie instytucje: <a href="http://www.folklore.ee/kirjastus/eth/">ELM Scholarly Press</a> oraz <a href="https://www.folklore.ee/CEES/index_eng.php">Centre of Excellence in Estonian Studies</a>. </p> <p><strong><img src="http://journal.tertium.edu.pl/public/site/images/fimagis/logo-ministerstwo-poziom-pl-547938b2b1b94f06bba97a61985f8966.png" alt="" width="300" height="107" /></strong></p> <p><img src="https://server674212.nazwa.pl/tertium-ojs/public/site/images/mklag/cees-transparent-short-logo-11-smaller-cf7527ee1ad1b75720dd5c7e9919aafe.png" alt="" width="300" height="118" /></p> Krakowskie Towarzystwo Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej "Tertium" pl-PL Półrocznik Językoznawczy Tertium 2543-7844 <p>Licencja Uznanie Autorstwa- Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych (CC BY-NC-ND). Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich publikacji.</p> Alicja na wygnaniu. Anya v strane chudes Vladimira Nabokova jako przykład adaptacji https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/166 <p>Niniejszy artykuł jest poświęcony rosyjskojęzycznemu przekładowi Alicji w Krainie Czarów Lewisa Carrolla wykonanemu przez Vladimira Nabokova w 1923 roku (Аня в Странe Чудес). Istotnym elementem jego genezy jest fakt, iż tekst sekundarny powstawał w czasie, gdy pisarz, podobnie zresztą jak inni członkowie rosyjskiej inteligencji, przebywał na emigracji. Punktem wyjścia dla rozważań jest potraktowanie Nabokovowskiej wersji jako adaptacji, celem – wskazanie w jaki sposób adaptacyjne zabiegi zniekształciły oryginał, na jakie zyski i straty go naraziły. Autor skupia się na dwóch elementach tytułowej Krainy Czarów: nazwach bohaterów oraz literackich aluzjach przepuszczonych przez tłumacza przez filtr rosyjskiej kultury. Ich zestawienie z oryginałem ujawniło zmiany w warstwie semantycznej antroponimów i układzie formalnym parodiowanych tekstów. Niemniej jednak, udomowienie przyniosło również zyski w postaci wzbogacenia tekstu o funkcję terapeutyczną pozwalającą rosyjskim ekspatriantom przetrwać trudy wygnania i zachować pamięć o utworach należących do rosyjskiego kanonu literackiego.</p> Olga Letka-Spychała Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Letka Tłumaczenie antroponimów sztucznych na przykładzie francuskiego i angielskiego przekładu powieści „Pod Mocnym Aniołem” Jerzego Pilcha https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/167 <p>Artykuł porusza problem tłumaczenia antroponimów sztucznych na przykładzie francuskiego i angielskiego przekładu powieści „Pod Mocnym Aniołem” Jerzego Pilcha. Celem pracy jest odpowiedź na pytanie w jaki sposób tłumaczone są nazwy własne osobowe, które z natury rzeczy nie posiadają swoich ekwiwalentów uznanych w językach docelowych oraz jakie techniki tłumaczenia przeważają w ich przekładzie. W tym celu autorka przeanalizowała techniki tłumaczenia zastosowane wobec antroponimów sztucznych w dwóch przekładach powieści i zbadała związek pomiędzy formą nazwy osobowej a wyborem tłumacza. W przekładzie tej kategorii nazw dominującą techniką okazało się być tłumaczenie syntagmatyczne; na 30 nazw własnych z tekstu oryginalnego przetłumaczonych w ten sposób zostało 18 antroponimów w języku francuskim i 19 w języku angielskim. Pozostałe zidentyfikowane techniki to kolejno: tłumaczenie syntagmatyczne z reprodukcją, reprodukcja, ekwiwalent funkcjonalny, pominięcie i dodanie. Nazwy bohaterów wykreowane przez pisarza są wymagające w tłumaczeniu, ponieważ tłumacz nie może oprzeć się na żadnym użytym wcześniej sposobie ich tłumaczenia i stanowią wyzwanie, zwłaszcza kiedy są silnie związane z kulturą języka docelowego.</p> Kinga Weronika Strzelecka Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Strzelecka CAI – Narzędzia informatyczne wspierające tłumaczy konsekutywnych. Stan badań oraz perspektywy rozwoju https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/168 <p>Celem artykułu jest przedstawienie CAI, czyli narzędzi informatycznych wspierających tłumacza w trakcie wykonywania tłumaczeń konsekutywnych. W pierwszej części przedstawiona jest definicja CAI oraz opis i przykłady pierwszej, drugiej i trzeciej generacji tego narzędzia. Na podstawie analizy przedmiotu stwierdzono, że istniejące rozwiązania, w postaci komercyjnej lub testowej, ograniczają swoje działanie głównie do zarządzania terminologią. Następnie autor odnosi się do możliwości wykorzystania pamięci tłumaczeniowych w tłumaczeniu konsekutywnym. Kolejna część opisuje dwa najważniejsze komponenty CAI, czyli oprogramowanie do rozpoznawania mowy (ASR) oraz narzędzie kompresujące. W dalszej części przedstawiono możliwe problemy rozwojowe narzędzia oraz opisano kompresję w tłumaczeniu konsekutywnym. W ostatniej części artykułu autor opisuje kompleksowe narzędzie CAI, jego komponenty, a taże scenariusz zastosowania w trakcie tłumaczenia konsekutywnego.<em></em></p> Krzysztof Sitkowski Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Sitkowski Eponyms in Dance Terminology as an Object of Translation https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/169 <p>This paper raises both the issue of eponyms emerging in dance terminology and problems concerning their translation. In Section 1, a short introduction to the topic is presented. Section 2 covers theoretical background crucial to understand the topic, defining the notion of an eponym vital to the paper, as well as the term of sociolect in terms of dance community. Moving on to the methodology of this research, Section 3 contains the corpus of 56 Polish eponyms in dance terminology, gathered mostly from books such as <em>Kopaliński’s “Słownik eponimów, czyli wyrazów odimiennych” (1996), his “Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych” (2003), Chodkowski’s “Encyklopedia muzyki” (1995), Dąbrowska’s “W kręgu polskich tańców ludowych” (1979) </em>and during various lectures conducted by numerous dance teachers, along with English translations of the units. Then, a quantitative and qualitative analysis of the corpus is discussed. Finally, in Section 4, conclusion of the research is presented to show the complexity of the issue of eponyms and problems that may occur in their translation.</p> Judyta Mężyk Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Mezyk Grażyna Rosa, Izabela Ostrowska, Kamila Słupińska, Leszek Gracz, Komunikacja międzykulturowa w biznesie. Różnice kulturowe i komunikacja międzykulturowa w różnych regionach świata jako podstawa sukcesu w biznesie międzynarodowym, Kraków: Edu-Libri, 2018 https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/172 Recenzja książki Agnieszka Strzałka Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 Anna Drogosz, A Cognitive Semantics Approach to Darwin's Theory of Evolution. Beyond Language 4. San Diego: AE Academic Publishing, 2019 https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/173 Recenzja książki Andrzej Pawelec Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 In Search of a Unit of Speech. Methodological Reflections Sparked by a New Understanding of Language https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/160 The article aims at a revision of such terms as sentence, utterance, speech act, or communication event in view of new research needs and a broader understanding of language as involved in a complex communication process and, thus, considered a tool for not only generating meanings but also conveying them in interpersonal collaboration. From such a perspective, language appears to be not only a system but also one of the tools of symbolising meanings and intentional acts which serve the purpose of generating and regulating social bonds. The purpose of the authors is, thus, to define traditional linguistic concepts in order to make them good tools to describe the types of communication events and the ensuing individual interactions. We also intend to resolve the existing terminological confusion, i.e. to eliminate the employment of the same terms to describe different speech events and different levels of speech, and, as a result, to place the concepts in a hierarchy and assign them clear definitions. All this is undertaken in order to fit in the perspective of the observer as an active participant and contributor to the communication event, utterance or even a sentence Jolanta Antas Małgorzata Majewska Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Antas In Search of Linguistic Terminology. System in Times of Symbol or Symbol for the Sake of System? https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/161 <p>In the article we claim that scientific terminology should keep abreast of the times it serves. We identify the current intellectual climate as post-modernistic in the sense that general principles cannot be evaluated out of the spatiotemporal context in which they were initially proposed. Against that background the terminology of autonomous linguistics must be said to be no match for the present spirit of the times, while the terminology of non-autonomous linguistics lacks at times precision and common sense. <em></em></p> Przemysław Łozowski Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Lozowski Analiza językowa testów psychologicznych – różnorodność interpretacji pozycji testowych a wiarygodność narzędzia https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/170 <p>Testy psychologiczne to narzędzia służące do pomiaru natężenia danej cechy psychicznej u osoby badanej. Pomiar ten w wielu przypadkach odbywa się za pośrednictwem pytań lub stwierdzeń, do których ustosunkowują się badani. Choć narzędzia psychologiczne podlegają wysokiej standaryzacji i przykłada się dużą wagę do ich parametryzacji, sfery językowa testów zdaje się być uznawana za drugoplanową. Sposób sfomułowania pytań testowych, w zależności od tego, czy oparte będą na hiponimach lub hiperonimach, może w znacznym stopniu wpłynąć na udzieloną przez badanego odpowiedź, a przez to obniżyć trafność teoretyczną narzędzia. Autorki artkułu przeprowadziły badanie, w którym 637 osób wypełniało test psychologiczny FCZ-KT (Strelau, Zawadzki 1995), a następnie opisywało sytuacje, które przywołali w pamięci ustosunkowując się do 20 ze 120 pytań z tegoż testu (pytania zostały wyłonione wcześniej podczas badania pilotażowego). Odpowiedzi otwarte udzielone przez badanych zostały skategoryzowane przez sędziów kompetentnych. W niniejszym artykule przedstawione zostanie spektrum różnorodnych skojarzeń jakie u osób badanych budzi ten sam item. Refleksji poddana zostanie sfera językowa testów psychologicznych jako wpływająca w sposób istotny na wiarygodność narzędzia.</p> Katarzyna Liber-Kwiecińska Agnieszka Skorupa Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Liber Skrypty nauk ścisłych w kontekście badań nad metajęzykiem https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/171 <p>Zdolność pisania skryptów nauk ścisłych w przejrzysty i ciekawy sposób jest bardzo wymagającym zadaniem, ale w osiągnięciu tego celu autorowi może pomóc stosowanie licznych metatekstemów. Z ich pomocą mogą stworzyć artykuł przyjazny odbiorcy. Te konstrukcje mają różne zastosowania, o których naukowcy często zapominają, skupiając się przede wszystkim na przedstawieniu wyników swoich badań. Metatekstemy pomagają autorowi m.in. w poukładaniu i przedstawieniu ich toku myślenia, w informowaniu odbiorcy o podjętych przez autora krokach i jego opinii co do wprowadzanych informacji. Za pomocą środków metajęzykowych naukowcy mogą podkreślić najważniejsze informacje w tekście i powoływać się na badania innych autorów, a co najważniejsze, pomagają one nawiązać relację z czytelnikiem. Środki te mają wiele różnorodnych funkcji i w niniejszym artykule prezentujemy ich rolę w skryptach nauk ścisłych wraz z ich charakterystyką i przykładami. Autorzy tekstów naukowych powinni zwracać więcej uwagi na język i konstrukcje, których używają w swoich tekstach, ponieważ w ten sposób wpływają na czytelnika i jego wrażenia, a także jego stosunek odnośnie do zaprezentowanych w tekście danych i nas jako autora.</p> Ida Skubis Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Skubis Individual Features in the Contemporary Polish Reportage: A Syntactic and Stylistic Study on the Basis of "Zabójca z miasta moreli: reportaże z Turcji" by Witold Szabłowski https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/146 <p>The article deals with the individual features of language in the contemporary Polish reportage based on the text Zabójca z miasta moreli: reportaże z Turcji by Witold Szabłowski. The author presents both the statistical analysis and the stylistic peculiarities of this reportage which received a prestigious Beata Pawlak Award in 2011 and contains important components characteristic for the journalistic style. The author uses the traditional syntactic model of Zenon Klemensiewicz and takes into consideration Stanisław Jodłowski’s research achievements. According to the postulates of Anna Wierzbicka, Maria Rachwałowa, Stanisław Mikołajczak, and Marek Ruszkowski, she selects a sample of 200 utterances which are examples of such narrative constructions that strongly indicate subjectivity. In her research, firstly, she conducts a detailed analysis of the syntactic and statistical features of Szabłowski's text in comparison with the style of the contemporary Polish reportage. Secondly, she draws attention to unique stylistic features indicating the reporting syntax. As a result, the author notices the following individual features of language in Zabójca z miasta moreli: reportaże z Turcji by Witold Szabłowski: 1) simple utterances and direct and indirect objects in the developed sentences, 2) developed clauses and adverbials, 3) objective hypotaxis, and 4) adverbial hypotaxis.</p> Katarzyna Małgorzata Ostrowska Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Ostrowska Dyskursywny obraz policji w czasie epidemii koronawirusa https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/162 <p class="Abstracttitle">Niniejszy artykuł przedstawia analizę zdań użytych przez komendanta głównego policji generała Jarosława Szymczyka w trakcie wywiadu, za pomocą których stworzył dyskursywny obraz policji w czasie epidemii koronawirusa. Celem artykułu było przedstawienie odpowiedzi na następujące pytania: jaki typ zdań jest dominujący w wywiadzie, w jaki sposób poszczególne typy zdań budują dyskursywny obraz policji oraz czy wytworzony obraz jest pozytywny, czy negatywny. Tak postawione pytania badawcze wymagały zaprojektowania badania, które oparto na analizie typów zdań budujących ideacyjną metafunkcję języka opisaną w teorii gramatyki funkcjonalnej Hallidaya. Zastosowanie tej metody pozwoliło na stwierdzenie, że zdania materialne, które stanowią większość zdań, przedstawiają dynamizm oraz profesjonalizm policji, która mimo epidemii wykonuje swoje zadania w niezakłócony sposób. Zdania relacyjne demonstrują przygotowanie policjantów do walki, a także partnerskie relacje panujące w policji. Zdania werbalne przedstawiały funkcjonariuszy jako opiekuńczych i zainteresowanych losem poszkodowanych. Zdania mentalne oraz behawioralne zostały użyte do pokazania, że policja działa w sposób racjonalny. Natomiast zdania egzystencjalne posłużyły do przedstawienia wydarzeń, w których policjanci brali udział. Biorąc wyniki analizy pod uwagę, stwierdzono, że wytworzony przez gen. Szymczyka obraz policji jest pozytywny.</p> Bartosz Hinc Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Hinc “Horns Up!” The Horned Hand as the Emblematic Gesture of the Metal Subculture https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/163 <p>The horned hand is a gesture completed by extending the forefinger and little finger, while holding the middle two fingers down with the thumb. In years past it has been a subject of many discussions, held by researchers working in various fields of science. However, to the best of my knowledge, the role it plays in nonverbal communication between members of the metal subculture still remains a rather uncharted area. This article is an attempt to shed some light on this topic. It presents a definition of an emblematic gesture, based on the works of David Efron, Paul Ekman, William Friesen and Lluís Payrató. It also gives an account of the semiotic diversity of the horned hand (depending on a culture, the gesture can communicate very different messages, ranging from insults and threats to protection from evil). It was established, based on numerous discussions with the so-called metalheads, that they are able to convey five different meanings using the gesture: 1) indicate affiliation with heavy metal music and/or subculture, 2) display identity and/or community, 3) greet each other, 4) bid each other farewell, 5) display appreciation/respect. Research survey showed that more than 70% of respondents, who consider themselves knowledgeable about the metal subculture, were able to derive a message matching exactly or almost exactly the message intended by the encoder, which allows to declare the emblematic status of the horned hand. However, subjects not familiar with the subculture were much less successful with this task. This shows that gesture’s emblematic status is restricted to members of the metalhead community.<em> </em><em></em></p> Adam Nowakowski Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Nowakowski The Use of Idioms and Wordplay in The Big Bang Theory Sitcom https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/164 <p>Language is a powerful communication tool. A skilful person uses words and manipulates them for different purposes; be that for persuading clients in buying different products or joining a congregation; soothing aggravated patients and consoling people who lost their loved ones. Language is used for teaching, informing, entertaining and making people laugh. Many public speakers, teachers, politicians and leaders use humour for breaking the ice and engaging the audience into listening. Moreover, nowadays a vast number of sitcoms are popular among different age groups based on the topics, genre and the audience’s field of interest. One such series which has caught the interest of a broader audience on Netflix is The Big Bang Theory. The usage of idioms, wordplays, puns, rhyming structures, pop culture language and scientific jargon, permeated with humour, are widely spread into the characters’ daily conversations through entire episodes. From the linguistic point of view, the corpus of The Big Bang Theory episodes will be thoroughly analysed for finding the relevance of using idioms, wordplays, puns and other structures in transmitting humorous messages to the audience.<em> </em></p> Lendita Kryeziu Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Kryeziu Obraz sacrum w utworach śpiewanych młodzieży na Zaolziu. Na przykładzie obrazu Boga, Jezusa, Maryi i postawy człowieka wobec świętości https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/165 <p>Tematem niniejszych rozważań stały się teksty utworów śpiewanych przez katolicką młodzież zaolziańską, a ściślej wyłaniający się z nich obraz sacrum (ściślej Boga, Jezusa, Maryi i postawy człowieka wobec świętości), jaki przedstawia się on młodemu człowiekowi terenów granicznych. Metoda badawcza wykorzystana do analiz zgromadzonego materiału opiera się na założeniach językowego obrazu świata. Obraz sacrum w polskich i czeskich utworach śpiewanych przez młodzież na Zaolziu zawiera ogólnie znany obraz Boga, Jezusa, Maryi. Bóg jest przed wszystkim dobry, wszechmogący, zgładza grzech, jest nieskończony, jest dla człowieka ojcem, opiekunem, a człowiek winien go wielbić jako stwórcę. Podobnie Jezus jest miłosierny i to poprzez niego prowadzi droga do Boga i zbawienia. Natomiast Maryja jest wielbiona przede wszystkim jako Matka Jezusa i Matka nas, ludzi. Ten ogólnie znany obraz sacrum dzięki pieśniom jest powtarzany i utrwalany. Teksty polskie i czeskie są do siebie zasadniczo podobne w ogólnym przedstawianiu sacrum, jego obrazie, jednak możemy zauważyć pewne różnice kulturowe, np. odwołania do Maryi jako Królowej Polski i ogólnie mocniej zarysowany obraz Maryi w polskich tekstach.</p> Urszula Kolberová Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Kolberova Dyskursywizacja ciała na przykładzie doświadczenia niskorosłości kobiet z zespołem Turnera https://journal.tertium.edu.pl/JaK/article/view/148 <p>W ponowoczesności ciało człowieka nie jest prywatną domeną jednostki, ale obszarem działania i produktem hegemonicznego dyskursu kulturowego. Wygląd ciała kobiety z zespołem Turnera może znacząco odbiegać od narzuconego ideału, ponieważ głównym jego symptomem jest niskorosłość. W wyniku suplementacji hormonem wzrostu (GH), może ono osiągnąć średni wzrost w danej wspólnocie. W Polsce terapia GH jest dostępna od roku 2000, co oznacza, że kobiety urodzone przed rokiem 1980 jej nie otrzymały, a więc ich wzrost znacząco odbiega od średniego w polskim społeczeństwie. W przeprowadzonym badaniu jakościowym, wypowiedzi kobiet z ZT zebrane w wywiadzie pogłębionym, zostały poddane krytycznej analizie dyskursu, która miała wykazać jak zmienia się pozycja społeczna kobiet wraz ze zmianą wzrostu ciała. Z badania wynika, że ciało kobiet, które nie były leczone hormonem, jest kategoryzowane jako nienormatywne i jest napiętnowane społecznie, natomiast ciało tych, które przeszły terapię wpisuje się w społeczno-kulturowy schemat cielesności, co przekłada się na ich dobrostan psycho-społeczny. Oczekiwania społeczne odzwierciedlone są w postrzeganiu własnego ciała przez kobiety z ZT i ich działaniach dopasowujących do normy społecznej.</p> Kamila Ciepiela Prawa autorskie (c) 2021 Półrocznik Językoznawczy Tertium 2021-03-02 2021-03-02 5 2 10.7592/Tertium2020.5.2.Ciepiela