Abstract
This article focuses on a conceptual metaphors that express ways in which psychodynamic psychotherapy is conceptualized from the perspective of therapists working within this orientation. The author analyzes selected statements according to the principles of cognitive linguistics, particularly the classical Conceptual Metaphor Theory (George Lakoff, Mark Johnson), complemented by the reflections of Teresa Dobrzyńska and Tomasz Krzeszowski. The collected source material is qualitative, as is the method of analysis. It consists of interviews published online as well as posts and articles from blogs and websites whose primary function is educational, aiming to spread knowledge about the psychodynamic approach. The analysis highlights features that can be described as distinctive of psychodynamic psychotherapy, as well as those that therapists themselves wish to emphasize. The identified conceptual metaphors (e.g., psychotherapy as art, relationship, gift exchange) clearly reveal the perspectives adopted by the authors of the statements and their need to provide a clearer explanation of certain processes. The article concludes by emphasizing the role of language in psychotherapy and the importance of further research in this area.
References
Barker, Philip (1997) Metafory w psychoterapii. Teoria i praktyka, część 1: Strategiczna terapia krótkoterminowa. (tłum.) J. Węgrodzka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Berlin, Richard, Mary Olson, Carlos Cano (1991) „Metaphor and Psychoterapy”. American Journal of Psychotherapy, 45 (3); 359–367. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.1991.45.3.359.
Błaszczak, Anna (2018) „Metafora w praktyce terapeutycznej w ujęciu Miltona H. Ericksona”. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 31; 113–120. http://dx.doi.org/10.17951/j.2018.31.3.113-120.
Casement, Patrick (2017) O uczeniu się od pacjenta. (tłum.) A. Pałynyczko-Ćwiklińska. Warszawa: Oficyna Ingenium.
Davids, Fakhy, Naomi Shavit (2020) Autentyczność w relacji psychoanalitycznej. Pisma Irmy Bernman Pick. (tłum.) E. Biernacka, J. Groth, Z. Groth i in. Warszawa: Instytut Studiów Psychoanalitycznych im. Hanny Segal.
Davies, William (2023) Przemysł szczęścia. Jak politycy i biznesmeni sprzedali nam well-being. (tłum.) B. Kaniewski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Dobrzyńska, Teresa (1994) Mówiąc przenośnie… studia o metaforze. Warszawa: Instytut Badań Literackich.
Doering, Stephan (2024) Rezonans – Spotkanie – Zrozumienie. Ukryta komunikacja w relacji terapeutyczne. (tłum.) J. Vogt. Wrocław: Dolnośląskie Centrum Psychodynamiczne.
Drozdowski, Piotr (2007) „Psychoterapia psychodynamiczna, Wykład z kwietnia 2007 roku – opracowany na podstawie zapisu cyfrowego”. (oprac.) J. Kitrasiewicz. [https://www.studocu.com/pl/document/uniwersytet-slaski-w-katowicach/psychologia-kliniczna/psychoterapia-psychodynamiczna-wyklad-dr-piotra-drozdowskiego-kwiecien-2007/134889502. Data ostatniego dostępu: 14.06.2026].
Drozdowski, Piotr (2010) Aksjologia psychoterapeuty psychodynamicznego. [Drozdowski, Piotr (2010) Aksjologia psychoterapeuty psychodynamicznego. Data ostatniego dostępu: 14.06.2026].
Flader, Dieter (2000) „O roli metaforyki języku teoretycznym Z. Freuda”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, 35 (3); 137–147 [https://pf.uw.edu.pl/images/NUMERY_PDF/035/PF_2000_R9_3_013_Flader-D_O-roli-metaforyki.pdf. Data ostatniego dostępu: 30.06.2025].
Freud, Zygmunt (2015) Objaśnianie marzeń sennych. (tłum.) R. Reszke. Warszawa: KR.
Freud, Zygmunt (2021) Wstęp do psychoanalizy. (tłum.) S. Kempnerówna, W. Zaniewicki. Warszawa: Bellona.
Gelso, Charles, Jeffrey Hayes, (2004) Relacja terapeutyczna. (tłum.) O. Waśkiewicz, M. Rucińska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Johnson, Mark (2015) Znaczenie ciała. Estetyka rozumienia ludzkiego. (tłum.) J. Płuciennik. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Koweszko, Tytus, Jacek Gierus (2024) Psychoterapia psychodynamiczna. Teoria, praktyka, neuronauka. Wrocław: Edra Urban & Partner.
Kossowski, Zbigniew (2022) „Niekończąca się podróż: psychoanalityczne modele i metaforę umysłu”. WunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, 2; 2–16. https://doi.org/10.37240/wb.2022.2.1.
Krzeszowski, Tomasz (1998) „Aksjologiczne aspekty metafor”. [W:] W. Kubiński, R. Kalisz, E. Modrzejewska (red.) Językoznawstwo kognitywne: wybór tekstów. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego; 80–203.
Laplanche, Jean, Jean-Bertrand Pontails (2023) Słownik psychoanalizy. (tłum.) E. Modzelewska, E. Wojciechowska. Warszawa: Aletheia.
Lakoff, George, Mark Johnson (2020) Metafory w naszym życiu. (tłum.) T. Krzeszowski. Warszawa: Aletheia.
Maroda, Karen (2014) Techniki terapii psychodynamicznej. Praca nad emocjami w relacji terapeutycznej. (tłum.) J. Gołąb. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Miłkowski, Maciej (2022) Psychoanaliza i archeologia. [https://wydawnictwoproby.pl/psychoanaliza-i-archeologia/. Data ostatniego dostępu: 30.06.2025].
Ptak, Natalia (2022) „Metafory pojęciowe opisujące proces psychoterapeutyczny w wypowiedziach użytkowników mediów społecznościowych”. Półrocznik Językoznawczy Tertium. Tertium Linguistic Journal, 7 (1); 140–179. https://doi.org/10.7592/Tertium.2022.7.1.191
Shubina, Ivanna (2011) „Metafora jako sposób komunikowania treści poznawczo-emocjonalnych”. [W:] A. Gołębiewski (red.) Dziecko w międzypokoleniowej przestrzeni edukacyjnej. Radom: Wydawnictwo AVE; 111–132 [https://www.researchgate.net/publication/322821290_Metafora_jako_sposob_komunikowania_tresci_poznawczo-emojconalnych. Data ostatniego dostępu: 30.06.2025].
Soroko, Emilia (2006) „Dlaczego metafora działa? Pytanie o skuteczność terapeutyczną w świetle wiedzy o metaforze”. Czasopismo Gestalt, 64 (2); 41–60. http://hdl.handle.net/10593/7186
Törneke, Nikolas (2025) Metafory w psychoterapii. Przewodnik praktyka. (tłum.) M. Zawierzeniec. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Tertium Linguistic Journal
