„To taka czarna magia. Nie no, żartuję”: metafory pojęciowe jako sposób konceptualizacji doświadczenia terapeutycznego z perspektywy psychoterapeutów psychodynamicznych
PDF

Słowa kluczowe

psychoterapia psychodynamiczna
psychoanaliza
językoznawstwo kognitywne
metafory pojęciowe

Jak cytować

Cybulska, M. (2026). „To taka czarna magia. Nie no, żartuję”: metafory pojęciowe jako sposób konceptualizacji doświadczenia terapeutycznego z perspektywy psychoterapeutów psychodynamicznych. Półrocznik Językoznawczy Tertium, 10(2), 34-57. https://doi.org/10.7592/Tertium.2025.10.2.337

Abstrakt

Niniejszy artykuł skupia się na przeglądzie metafor pojęciowych, które wyrażają sposób konceptualizacji doświadczenia psychoterapii psychodynamicznej z perspektywy terapeutów pracujących w tym nurcie. Autorka analizuje wybrane wypowiedzi zgodnie z założeniami językoznawstwa kognitywnego, w szczególności klasycznej teorii metafory pojęciowej (George Lakoff, Mark Johnson), uzupełnionej o refleksje Teresy Dobrzyńskiej i Tomasza Krzeszowskiego. Zebrany materiał źródłowy ma charakter jakościowy. Pochodzi z wywiadów umieszczonych w przestrzeni internetowej, postów oraz artykułów na blogach i portalach społecznościowych, wobec czego cechuje się nadrzędną funkcją edukacyjną i za swój cel ma szerzenie wiedzy na temat omawianego nurtu terapeutycznego. Uwydatnione zostają te cechy, które można nazwać dystynktywnymi dla psychoterapii psychodynamicznej, oraz te, które terapeuci pragną wysunąć na plan pierwszy. Wyróżnione metafory pojęciowe (m.in. jako sztuki, relacji, obdarowywania się) pokazują wyraźnie przyjętą przez autorów wypowiedzi perspektywę i potrzebę klarowniejszego wyjaśniania niektórych procesów terapeutycznych. Artykuł kończy się podkreśleniem roli języka w psychoterapii i potrzeby prowadzenia badań w tym obszarze. 

PDF

Bibliografia

Barker, Philip (1997) Metafory w psychoterapii. Teoria i praktyka, część 1: Strategiczna terapia krótkoterminowa. (tłum.) J. Węgrodzka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Berlin, Richard, Mary Olson, Carlos Cano (1991) „Metaphor and Psychoterapy”. American Journal of Psychotherapy, 45 (3); 359–367. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.1991.45.3.359.

Błaszczak, Anna (2018) „Metafora w praktyce terapeutycznej w ujęciu Miltona H. Ericksona”. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 31; 113–120. http://dx.doi.org/10.17951/j.2018.31.3.113-120.

Casement, Patrick (2017) O uczeniu się od pacjenta. (tłum.) A. Pałynyczko-Ćwiklińska. Warszawa: Oficyna Ingenium.

Davids, Fakhy, Naomi Shavit (2020) Autentyczność w relacji psychoanalitycznej. Pisma Irmy Bernman Pick. (tłum.) E. Biernacka, J. Groth, Z. Groth i in. Warszawa: Instytut Studiów Psychoanalitycznych im. Hanny Segal.

Davies, William (2023) Przemysł szczęścia. Jak politycy i biznesmeni sprzedali nam well-being. (tłum.) B. Kaniewski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Dobrzyńska, Teresa (1994) Mówiąc przenośnie… studia o metaforze. Warszawa: Instytut Badań Literackich.

Doering, Stephan (2024) Rezonans – Spotkanie – Zrozumienie. Ukryta komunikacja w relacji terapeutyczne. (tłum.) J. Vogt. Wrocław: Dolnośląskie Centrum Psychodynamiczne.

Drozdowski, Piotr (2007) „Psychoterapia psychodynamiczna, Wykład z kwietnia 2007 roku – opracowany na podstawie zapisu cyfrowego”. (oprac.) J. Kitrasiewicz. [https://www.studocu.com/pl/document/uniwersytet-slaski-w-katowicach/psychologia-kliniczna/psychoterapia-psychodynamiczna-wyklad-dr-piotra-drozdowskiego-kwiecien-2007/134889502. Data ostatniego dostępu: 14.06.2026].

Drozdowski, Piotr (2010) Aksjologia psychoterapeuty psychodynamicznego. [Drozdowski, Piotr (2010) Aksjologia psychoterapeuty psychodynamicznego. Data ostatniego dostępu: 14.06.2026].

Flader, Dieter (2000) „O roli metaforyki języku teoretycznym Z. Freuda”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, 35 (3); 137–147 [https://pf.uw.edu.pl/images/NUMERY_PDF/035/PF_2000_R9_3_013_Flader-D_O-roli-metaforyki.pdf. Data ostatniego dostępu: 30.06.2025].

Freud, Zygmunt (2015) Objaśnianie marzeń sennych. (tłum.) R. Reszke. Warszawa: KR.

Freud, Zygmunt (2021) Wstęp do psychoanalizy. (tłum.) S. Kempnerówna, W. Zaniewicki. Warszawa: Bellona.

Gelso, Charles, Jeffrey Hayes, (2004) Relacja terapeutyczna. (tłum.) O. Waśkiewicz, M. Rucińska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Johnson, Mark (2015) Znaczenie ciała. Estetyka rozumienia ludzkiego. (tłum.) J. Płuciennik. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Koweszko, Tytus, Jacek Gierus (2024) Psychoterapia psychodynamiczna. Teoria, praktyka, neuronauka. Wrocław: Edra Urban & Partner.

Kossowski, Zbigniew (2022) „Niekończąca się podróż: psychoanalityczne modele i metaforę umysłu”. WunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia, 2; 2–16. https://doi.org/10.37240/wb.2022.2.1.

Krzeszowski, Tomasz (1998) „Aksjologiczne aspekty metafor”. [W:] W. Kubiński, R. Kalisz, E. Modrzejewska (red.) Językoznawstwo kognitywne: wybór tekstów. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego; 80–203.

Laplanche, Jean, Jean-Bertrand Pontails (2023) Słownik psychoanalizy. (tłum.) E. Modzelewska, E. Wojciechowska. Warszawa: Aletheia.

Lakoff, George, Mark Johnson (2020) Metafory w naszym życiu. (tłum.) T. Krzeszowski. Warszawa: Aletheia.

Maroda, Karen (2014) Techniki terapii psychodynamicznej. Praca nad emocjami w relacji terapeutycznej. (tłum.) J. Gołąb. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Miłkowski, Maciej (2022) Psychoanaliza i archeologia. [https://wydawnictwoproby.pl/psychoanaliza-i-archeologia/. Data ostatniego dostępu: 30.06.2025].

Ptak, Natalia (2022) „Metafory pojęciowe opisujące proces psychoterapeutyczny w wypowiedziach użytkowników mediów społecznościowych”. Półrocznik Językoznawczy Tertium. Tertium Linguistic Journal, 7 (1); 140–179. https://doi.org/10.7592/Tertium.2022.7.1.191

Shubina, Ivanna (2011) „Metafora jako sposób komunikowania treści poznawczo-emocjonalnych”. [W:] A. Gołębiewski (red.) Dziecko w międzypokoleniowej przestrzeni edukacyjnej. Radom: Wydawnictwo AVE; 111–132 [https://www.researchgate.net/publication/322821290_Metafora_jako_sposob_komunikowania_tresci_poznawczo-emojconalnych. Data ostatniego dostępu: 30.06.2025].

Soroko, Emilia (2006) „Dlaczego metafora działa? Pytanie o skuteczność terapeutyczną w świetle wiedzy o metaforze”. Czasopismo Gestalt, 64 (2); 41–60. http://hdl.handle.net/10593/7186

Törneke, Nikolas (2025) Metafory w psychoterapii. Przewodnik praktyka. (tłum.) M. Zawierzeniec. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie (c) 2026 Półrocznik Językoznawczy Tertium

Downloads

Download data is not yet available.